Układ SCR, czyli układ selektywnej redukcji katalitycznej odpowiada za oczyszczanie gazów spalinowych z toksycznych tlenków azotu (NOx). To rozwiązanie stosowane jest w samochodach, które muszą spełnić restrykcyjne normy emisji spalin, głównie w pojazdach z silnikami wysokoprężnymi. Mimo że SCR ma prostą budowę, z czasem niestety może ulec uszkodzeniu. Jakie objawy świadczą o awarii tego układu?
Układ SCR składa się ze zbiornika do przechowywania AdBlue, czyli płynnego roztworu mocznika, pompy, która wtłacza płyn do układu wydechowego, wtryskiwacza przekazującego AdBlue do strumienia spalin, katalizatora SCR, w którym zachodzi reakcja chemiczna oraz systemu sterowania zarządzającego całym procesem.
Ten stosunkowo prosty system skutecznie oczyszcza gazy spalinowe z tlenków azotu. Jak działa? AdBlue wstrzyknięty do gorących spalin pod wpływem wysokiej temperatury rozkłada się do amoniaku i dwutlenku węgla. Następnie amoniak wchodzi w reakcje z tlenkami azotu i neutralizuje je do azotu i pary wodnej, a na koniec te niegroźne substancje są usuwane przez układ wydechowy.
Chociaż układ nie jest skomplikowany, zdarza się, że ulega awarii. Jakie są przyczyny uszkodzenia SCR-a?
Przyczyny awarii układu SCR
Najczęściej za usterki układu SCR odpowiadają:
– zanieczyszczenia, które przedostają się do układu,
– uszkodzenia mechaniczne, np. nieszczelność w przewodach,
– błędy w oprogramowaniu sterującym, w wyniku których dane z czujników są niewłaściwie interpretowane,
– problemy związane z AdBlue – jego nieodpowiednim dozowaniem, np. zbyt małą ilością płynu w stosunku do zapotrzebowania, niską jakością roztworu lub jego krystalizacją.
Objawy awarii układu SCR
Kiedy można podejrzewać, że doszło do uszkodzenia systemu selektywnej redukcji katalitycznej? Do typowych objawów awarii należą zapalenie się kontrolek „check engine”, informujących o błędzie układu SCR, o niskim poziomie AdBlue albo o konieczności przeprowadzenia serwisu, spadek mocy jednostki napędowej, nierówna praca, trudności z uruchomieniem samochodu, a czasami przejście w tryb awaryjny. Dodatkowo w niektórych przypadkach zwiększa się zużycie paliwa i da się zauważyć głośniejsze niż zawsze dźwięki z okolicy wydechu. Jeśli pojawią się te symptomy, najlepiej nie zwlekać z wizytą w warsztacie.
Naprawa układu SCR
Jak wygląda naprawa układu SCR? Najczęściej polega na regeneracji katalizatora SCR. Aby zregenerować podzespół, najpierw przeprowadza się szczegółową diagnostykę, następnie dokładnie oczyszcza katalizator ze wszystkich osadów i blokad, a na koniec wykonuje regulację i kalibrację czujników, wtryskiwaczy oraz pozostałych części, aby SCR działał bez zarzutu. W niektórych sytuacjach należy dodatkowo wymienić pompę AdBlue i/lub czujniki. Koszty naprawy zależą od jej zakresu i wahają się od kilkuset do kilku tysięcy złotych. Zazwyczaj jednak regeneracja jest bardziej opłacalna niż wymiana SCR-a na nowy.
Uwaga – skutecznej regeneracji nie da się przeprowadzić w przypadku znacznego zanieczyszczenia układu.
Dbanie o układ SCR
A czy można uniknąć awarii systemu SCR? Tak, przynajmniej częściowo. Jak to zrobić? Przede wszystkim należy dbać o to, żeby poziom AdBlue był właściwy – jeśli spadnie poniżej normy, układ nie będzie pełnił swojej funkcji. Poza tym dobrze jest w miarę możliwości w okresie zimowym parkować samochody z SCR-em w zamkniętych garażach, aby uniknąć krystalizacji AdBlue i problemów, które mogą z tego wyniknąć. Warto również zwrócić uwagę na jakość tankowanego płynu i zawsze zalewać go do pełna – dolewanie niewielkich ilości czasami powoduje błędy w sterownikach.